Đọc kĩ đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:
[Nội dung cần biết để hiểu văn bản trích: “Tuổi thơ im lặng” kể lại những câu chuyện tuổi thơ của nhà văn Duy Khán “từ khi biết nhận thức cho đến tuổi mười lăm”. Đó là những câu chuyện “không hề hư cấu, bịa đặt” mà tác giả đã nhớ và mang theo trong tâm trí “suốt chặng đường bốn mươi mốt tuổi và hai mươi bảy năm cầm súng….”.Văn bản trích nằm trong phần mở đầu tác phẩm.]
BÀ NỘI
(Trích)Tôi ngẩng cao đầu mới thấy tuổi của bà; chứ cứ nhìn bà chặt củi, nhổ sắn, nhìn bà đứng; bà đi thì không ai biết bà đã gần bảy mươi. Bà làm nhanh, đi nhanh, lưng thẳng. Bà không hút thuốc lào như u tôi, không ăn giầu.
Bà như một chiếc bóng; lặng lẽ, đi không ai biết, về không ai hay. Bà tất bật, khi đi giồng sắn ở trại, lúc rẫy ràng ràng, khi đi bắt cua bán, lúc cấy thuê. Có lần bà bỏ nhà bốn năm ngày. Tôi hỏi Lĩnh, nó rớm nước mắt. Tuần phu đi rầm rập bắt thuế. Trống dồn sôi cả bụng, đập thình thịch vào cái ngực bé nhỏ của tôi.
Cả làng đã im ắng. Bà như chiếc bóng giở về. Ít khi tôi thấy bà nói chuyện nói trò với ai ngoài các cháu ra. Ít khi tôi thấy bà đôi co với ai. Dân làng bảo bà hiền như đất. Nói cho đúng, bà hiền như chiếc bóng. Nếu ai lành chanh lành chói bà rủ rỉ khuyên. Bà nói nhiều bằng ca dao, tục ngữ. Những chị mồm năm miệng mười, sau khi bà khuyên chỉ còn mồm một miệng hai.
Người ta bảo: “Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà”. Bà như thế thì chúng tôi hư làm sao được. […]
Bà tôi có học hành gì đâu, một chữ cắn đôi không biết. Bà lặng lẽ; cứ tưởng bà không biết gì. Bà thuộc như cháo hàng trăm hàng nghìn câu ca. Bà nói những câu sao mà đúng thế. Bà bảo u tôi:
Dạy con từ thuở còn thơ
Dạy vợ từ thuở bơ vơ mới về
Người ta như cây. Uốn cây phải uốn từ non. Nếu để lớn lên mới uốn, nó gãy.(Theo Duy Khán, Tuổi thơ im lặng, NXB Kim Đồng, Hà Nội, 1996)
Chú thích:
(1). Giầu: trầu không – cây leo, thường trồng thành giàn, lá hình tim, có mùi hăng, thường dùng để ăn trầu
Bài 1. Trắc nghiệm (2,0 điểm) Ghi lại chữ cái đứng trước phương án trả lời đúng.
Câu 1. Đáp án nào dưới đây nêu đúng thể loại của văn bản trên?
A. Truyện ngắn
B. Tiểu thuyết
C. Hồi kí
D. Du kí
Câu 2. Nội dung chính của văn bản trên là
A. kể chuyện về người bà của nhân vật tôi
B. kể về những chuyện xảy đối với nhân vật tôi
C. kể về những kỉ niệm tuổi thơ của nhân vật tôi
D. kể về những bài học mà bà dạy cho cháu.
Câu 3. Câu văn nào dưới đây không khắc họa hình ảnh người bà trong cảm nhận của người kể chuyện?
A. Bà làm nhanh, đi nhanh, lưng thẳng.
B. Bà không hút thuốc lào như u tôi, không ăn giầu.
C. Ít khi tôi thấy bà đôi co với ai.
D. Dân làng bảo bà hiền như đất.
Câu 4. Câu nào dưới đây trực tiếp thể hiện cảm xúc của người kể chuyện trong văn bản?
A. Bà làm nhanh, đi nhanh, lưng thẳng.
B. Bà không hút thuốc lào như u tôi, không ăn giầu.
C. Bà nói nhiều bằng ca dao, tục ngữ.
D. Bà nói những câu sao mà đúng thế.
Câu 5. Dòng nào dưới đây nhận xét đúng về hiện tượng từ mượn trong văn bản?
A. Ít sử dụng từ mượn
B. Không sử dụng từ Hán Việt
C. Chỉ sử dụng từ thuần Việt
D. Có sử dụng từ tiếng Anh
Câu 6. Từ nào sau đây không phải là từ láy?
A. Lặng lẽ
B. Thình thịch
C. Học hành
D. Rủ rỉ
Câu 7. Dòng nào dưới đây có từ “đầu” cùng nghĩa với từ “đầu” trong câu: “Tôi ngẩng cao đầu mới thấy tuổi của bà”?
A. Đầu hôm sớm mai
B. Đầu làng cuối xóm
C. Đầu bạc răng long
D. Đầu sóng ngọn gió
Câu 8. Đáp án nào dưới đây không phải là thành ngữ?
A. Một chữ cắn đôi
B. Thuộc như cháo
C. Mồm năm miệng mười
D. Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà
Bài 2. Tự luận (3,0 điểm)
Câu 1. (1 điểm) Trong đoạn trích trên, tác giả đã sử dụng ngôi kể nào? Người kể trong đoạn trích là ai?
Câu 2. (1 điểm) Ghi lại những lời bà khuyên bảo “u tôi” trong đoạn trích trên. Từ những lời khuyên đó giúp em hiểu thêm những phẩm chất đáng quý nào của người bà?
Câu 3. (1 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh được tác giả sử dụng trong những câu sau: “Ít khi tôi thấy bà đôi co với ai. Dân làng bảo bà hiền như đất. Nói cho đúng, bà hiền như chiếc bóng.”
