Đọc văn bản sau:
Trăng hè
Tiếng võng trong nhà kẽo kẹt đưa,
Đầu thềm con chó ngủ lơ mơ.
Bóng cây lơi lả bên hàng dậu,
Đêm vắng, người im, cảnh lặng tờ.
Ông lão nằm chơi ở giữa sân,
Tàu cau lấp loáng ánh trăng ngân.
Thằng cu đứng vịn bên thành chõng,
Ngắm bóng con mèo quyện dưới chân.
Bên giếng, dăm cô gái xứ quê,
Từng đàn vui vẻ rủ nhau về,
Trên vai trĩu nặng đôi thùng nước,
Kĩu kịt đi vào lối cổng tre.
Trong xóm giờ lâu quá nửa đêm,
Tiếng chày giã gạo đã ngừng im.
Trăng tà hạ xuống ngang đầu núi,
Đom đóm bay qua dải nước đen.
Tiếng ốc trên chòi rúc thiết tha,
Gió lay cót két rặng tre già.
Sao trời từng chiếc rơi thành lệ,
Sương khói bên đồng ủ bóng mơ.
(Đoàn Văn Cừ, Trăng hè, theo Thi nhân Việt Nam, NXB Văn học, 2006, tr. 175)
Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5:
Câu 1. Xác định chủ thể trữ tình của văn bản trên.
Click vào đây để xem đáp án
Chủ thể trữ tình: chủ thể ẩn (tác giả)
Câu 2. Những khung cảnh nào được miêu tả trong bài thơ.
Click vào đây để xem đáp án
Những khung cảnh được miêu tả trong bài thơ:
– Khung cảnh ngôi nhà dưới đêm trăng hè (khổ 1, khổ 2)
– Khung cảnh các cô thôn nữ vui vẻ gánh nước về (khổ 3)
– Khung cảnh thiên nhiên tịch mịch, vắng lặng khi xóm làng chìm vào giấc ngủ đêm khuya (khổ 4)
– Khung cảnh bình minh lên, mọi người trở dậy chuẩn bị cho ngày lao động mới. (khổ 5)
Câu 3. Nêu tác dụng của các từ láy: kẽo kẹt, kĩu kịt, cót két được sử dụng trong bài thơ.
Click vào đây để xem đáp án
Hiệu quả của các từ láy:
– Các từ láy lần lượt diễn tả âm thanh của tiếng võng đưa, tiếng đòn gánh và rặng tre già. Ba âm thanh ở ba nơi và vào ba thời điểm khác nhau.
– Khắc họa cụ thể, chân thực và sống động khung cảnh làng quê, gợi lên nhịp điệu thanh bình của đêm quê vừa thân quen vừa sâu lắng, vừa da diết, khắc khoải.
– Tăng sức gợi hình, gợi cảm trong diễn đạt của nhà thơ
Câu 4. Anh/Chị có nhận xét gì về vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật trữ tình trong bài thơ trên?
Click vào đây để xem đáp án
– Vẻ đẹp tâm hồn:
Rung cảm tinh tế với cảnh quê, tình yêu và sự gắn bó sâu sắc với nếp sống, nếp nghĩ của nguời dân quê.
– Nhận xét: Đây là vẻ đẹp của một tâm hồn người viết nặng lòng hồi cố nhớ quê. Tình yêu đối với nét quê, hồn quê cũng chính là tình yêu quê hương, đất nước.
Câu 5. Hiện thực nào trong cuộc sống của người dân quê khi xưa được gợi ra từ văn bản trên để lại ấn tượng đậm nét nhất trong anh/chị? Vì sao?
Click vào đây để xem đáp án
– Học sinh có thể tùy chọn theo cảm nhận riêng và có sự lý giải phù hợp. Sau đây là một vài gợi ý:
+ Nếp sinh hoạt quen thuộc của con người vào những đêm trăng hè: nằm chõng tre đặt giữa sân nhà để ngắm trăng, hóng mát; gánh nước đêm…
+ Cuộc sống lao động của người dân quê
