Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
NHỮNG VÙNG TRỜI KHÁC NHAU
Tóm tắt bối cảnh: Lê và Sơn là pháo thủ trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Lê không có nhiều thiện cảm với Sơn – một công tử Hà Nội trong trẻo. Sau ba năm, những ấn tượng đầu tiên về Sơn đã thay đổi. Lê và Sơn thường nằm gác pháo trên đất Nghệ An, lắng nghe tiếng vọng từ quê hương. Trong một trận chiến ác liệt, Sơn bị thương nặng và qua đời. Lê đến dự đám tang, nơi anh nhận ra tình cảm sâu sắc giữa những người lính. Phần văn bản sau kể về cảnh hai người bạn chia tay để chuyển đơn vị chiến đấu ở những vùng trời khác nhau.
Một đêm, Lê và Sơn đứng bên nhau rất lâu trên cái gò đất xung quanh là âm tiếng sam và tiếng nước lũ đổ về.
Trước mặt hai người chỉ huy, những pháo thủ của đại đội pháo có dịp gặp nhau trên mảnh đất miền Tây Quảng Bình đang bị biệt nhau. Đại đội pháo của họ như một gốc cây đã lớn, nhựa cây từ đấy toả ra thành hai nhánh.Đại đội của Lê đã dàn xe pháo sẵn sàng trên mặt đê theo đội hình hành quân.
Lê ngừng lên ngắm một lần cuối vùng trời quê hương mình, nói với Sơn:
– Mấy hôm nay ngày nào cũng cũng có máy bay trinh sát…
– Cậu cứ yên tâm. Chúng mình sẽ bảo vệ cái đập nước và vùng trời quê hương của cậu bằng mọi giá…
– Tớ rất tin… Tớ rất tin cậu!Sau ba năm sống với nhau từ ngày hai người còn ngồi trên hai chiếc ghế sắt của một khẩu 37 cũ kỹ, lần này Lê và Sơn mỗi người nhận một nhiệm vụ.
Họ chia nhau tấm giặt nằm, vài tấm áo sặc mùi thuốc đạn và chia nhau bầu trời Tổ quốc trên đầu.
Tận trong những ý nghĩ sâu kín nhất của Lê, anh đã coi Sơn như một đồng chí thân thiết nhất trong đời lính – “Đi nhé!”.
Họ bắt tay nhau, từ biệt nhau chỉ có hai tiếng ấy.Lê bắt đầu một cuộc hành quân dài. Những thung xe chất đầy áo dạc. Bên những nòng pháo chênh chếch chỉ lên bầu trời là bức tranh mở mắt nhìn lại cả cuộc sống bình thường của con nhà lính.
Hãy nhìn những người chiến sĩ cao xạ ngồi nghiêng hai bên thành xe; có một trăm người lính thì có một trăm cuộc đời và từng vùng trời khác nhau.
Họ đi qua cầu Bùng, cầu Hồ, Hàm Rồng và Nam Định, Phủ Lý, để lại phía sau rất xa những đèo Ngang, Quán Hầu, Bãi Hà… Những vùng trời họ đã để lại một nửa tâm hồn ở đấy.[…]
Từ lần hôm nay Lê đã đứng dưới bầu trời Hà Nội, cạnh những người đồng đội mới và cũ.
Trời gần sông. Sau lưng Lê, Thủ đô ấy tiếng động không còn là tiếng giấc. Lê tựa lưng vào vách tường đê, nhìn hàng cây nhòa trong sương.
Sơn có người bạn nào ở đây không? Có thể có.
Người bạn nào đó trong đám trẻ con đã từng chơi đá của thời còn ở phố Hàng Phèn với Sơn.
Ngày và nơi người lính ấy hy sinh chính là trận địa của đại đội cũ, nơi Lê và Sơn đã từng sống bằng pháo suốt những tháng năm yên ả, giữa bãi sông cát trắng.Đặt phủ sa sông Hồng truyền sang người Lê một cảm giác mát lạnh –“Như thể là mình đã đứng ở đây – Lê chợt nghĩ một cách rất vội vã – bên dòng sông mát dịu”
Thủ đô mà Sơn từng thuộc từng thớ gốc cây, từng mảnh tường và từng sắc màu trên phố cổ.[Trích văn bản Nguyễn Minh Châu, Tuyển tập truyện ngắn hay nhất của Nguyễn Minh Châu, NXB Văn học, 2022, tr. 33-35]
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Xác định ngôi kể được sử dụng trong văn bản.
Câu 2. Trong văn bản, quê hương của Lê và quê hương của Sơn gắn với hai dòng sông nào?
Câu 3. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong câu văn sau: Đại đội pháo của họ như một gốc cây đã lớn, nhựa cây từ đấy tỏa ra thành hai nhánh.
Câu 4. Nêu vai trò của chi tiết Họ chia nhau tấm giặt nằm, vài tấm áo sặc mùi thuốc đạn và chia nhau bầu trời Tổ quốc trên đầu trong việc thể hiện nội dung văn bản.
Câu 5. Hai ngữ liệu sau đây có sự tương đồng nào về ý nghĩa?
– Họ đi qua cầu Bùng, cầu Hồ, Hàm Rồng và Nam Định, Phủ Lý, để lại phía sau rất xa những đèo Ngang, Quán Hầu, Bãi Hà… Những vùng trời họ đã để lại một nửa tâm hồn ở đấy.
– Khi ta ở, chỉ là nơi đất ở
Khi ta đi, đất đã hóa tâm hồn! (Chế Lan Viên – Tiếng hát con tàu)
